Witje schilderen
Schilderen alsof het een werkelijk reliëf is
In deze masterclass gaan we een witje schilderen. Een witje is in de kunst een geschilderde imitatie van een reliëf: geen echt beeldhouwwerk dat uit de muur steekt, maar een schildering in vooral wit-, grijs- en schaduwtinten, waardoor het lijkt alsof je naar een stenen of gipsen reliëf kijkt.
Het woord komt van de schilder Jacob de Wit — vandaar: “witje”. Hij maakte in de 18e eeuw veel van zulke grisailles: schilderingen die eruitzien als gebeeldhouwde ornamenten, vaak met putti, engeltjes, guirlandes of klassieke figuren. Ze werden bijvoorbeeld boven deuren of in interieurs van grachtenpanden geplaatst.
In deze masterclass onderzoeken we hoe je met verf een driedimensionaal effect kunt oproepen op een plat vlak. We vertalen deze klassieke techniek naar een eigentijdse werkwijze met acrylverf. We werken gezamenlijk en stapsgewijs aan een schildering.
Omdat kleur buiten beschouwing blijft, wordt het schilderen heel direct en overzichtelijk: de focus ligt op het ruimtelijke effect. We onderzoeken hoe lichtwerking ruimtelijkheid vormgeeft: hooglicht, halftoon, kernschaduw, slagschaduw en reflectie. Ook kijken we hoe je zachte overgangen bereikt. Het draait om één centrale vraag: hoe vertaal je 3D naar 2D?
Voor het ontwerp kunnen we gebruikmaken van bestaand beeldmateriaal, maar ook van een eigen foto. Met beeldbewerking of kunstmatige intelligentie kan een foto worden omgezet naar een reliëfachtig beeld, zodat je met een persoonlijk en eigentijds uitgangspunt kunt werken. Daarna bouwen we het schilderij laag voor laag op: vanuit een middentoon, via licht en donker, naar de heldere witte accenten en donkere schaduwpartijen die het ruimtelijke effect versterken.
Als we aan een witje denken, denken we misschien al snel aan een engeltje, een kransje of een klassiek ornament. Maar je hoeft je niet tot zulke klassieke onderwerpen te beperken. Ook eigentijdse en persoonlijke onderwerpen kunnen heel goed als witje worden geschilderd: een huisdier, een kind, een auto of een modern, onverwacht voorwerp.
Ook als je niet direct houdt van klassieke putti, ornamenten of wat soms als “kitsch” wordt gezien, is deze oefening bijzonder waardevol. Je leert scherper kijken naar lichtval, volume en contrast. Dat inzicht kun je direct meenemen naar je eigen werk, figuratief of abstract. Je werk kan daardoor ruimtelijker en overtuigender overkomen. Wie goed begrijpt hoe licht vorm maakt, krijgt meer controle over ruimtelijkheid, diepte en beeldopbouw.
